بروکلی

اگر فضای زیادی در باغچه خود دارید و می خواهید با کاشت یک سبزی خاص، سریع تر از قبل در مسیر تندرستی گام بردارید، بروکلی یکی از بهترین انتخاب های شما است. کاشت بروکلی کمابیش مشابه سایر سبریجات خانواده کلم است و آفات و بیماری های مشابهی نیز در کمین آن خواهد بود اما با غنی کردن خاک باغچه با کود پوسیده و کمی دقت می توان در سرتاسر سال از این سبزی مفید بهره برداری کرد. بروکلی همچنین یک محصول نسبتا گرانقیمت به حساب می آید و با کاشت آن می توانید لذت خوردن آن را تنها با صرف مقداری فضا و زمان تجربه کنید. پس از برداشت گل اصلی بروکلی، گیاه را حذف نکنید چون با آبیاری و مراقبت می توان جوانه های جانبی آن را برای برداشت محصول دوم وادار به گلدهی کرد. بروکلی تازه برای مصرف خام مناسب است اما می توان آن را به قسمت های کوچکتر تقسیم کرده و به صورت بخارپز یا تفت داده شده در کنار غذاهای دیگر نیز مصرف کرد.

بهار:

کاشت بذرهای بروکلی را می توان در اوایل بهار در سینی نشا یا لیوان های سوراخدار کوچک شروع کرد و پس از رسیدن گیاهان جوان به مرحله ۵-۶ برگی آن ها را به زمین منتقل کرد. بوته های بروکلی نیز همانند خویشاوندان خود رشد قابل توجهی دارند و به همین دلیل باید حداقل ۵۰ سانتی متر بین آن ها فضا در نظر گرفت.

تابستان:

گیاهان خود را در صورت نیاز به قیم، مهار کنید و مراقب دشمن اصلی کلمیان یعنی پروانه سفید کلم باشید. این آفت با خوردن برگ های بروکلی مشکل خاصی برای آن ایجاد نمی کند اما در صورت حمله در مراحل اولیه رشد ممکن است گیاه را از پای در آورد. در صورت نیاز، لارو ها را با دست بردارید و دور بیندازید.

پاییز:

گلدهی بروکلی از اواخر تابستان تا اوایل پاییز رخ می دهد و در صورت چیدن گل اصلی می توان با کمی صبر منتظر محصول دوم از جوانه های جانبی گیاه بود. پس از اتمام گلدهی، گیاهان را از زمین برداشت کرده و در تل کمپوست خود بیندازید.

تره فرنگی

سوپ تره فرنگی یکی از غذاهای محبوب فصول سرد است و علاوه بر داشتن طعم خوب و خاطره انگیز، برای تندرستی نیز بسیار مفید است. تره فرنگی را می توان به صورت خام نیز داخل سالاد خرد کرد اما بهتر است در مصرف آن زیاده روی نشود چون طعم تند آن ممکن است برای هر سلیقه ای خوشایند نباشد. کاشت تره فرنگی در باغچه فرایندی وقت گیر اما ارزشمند است و پس از رسیدن گیاهان به حداکثر رشد می توان آن ها را به صورت تازه یا فریز شده مصرف کرد. همیشه دو تا سه عدد گیاه تره فرنگی را در زمین باقی بگذارید تا سال آینده پس از گلدهی بتوانید بذرهای آن را برای کشت مجدد جمع آوری کنید.

بهار:

بذرهای تره فرنگی را در اوایل بهار در سینی نشا بکارید و در هر خانه دو بذر قرار دهید تا از موفقیت تک تک خانه های سینی اطمینان داشته باشید. این بذرها در هوای خنک اول بهار جوانه زنی خوبی خواهند داشت. گیاهان جوان را که در نخستین روزهای زندگی خود نخ مانند هستند آبیاری کنید و مراقب باشید خشک نشوند. پس از رسیدن گیاهان به مرحله ۴-۵ برگی، آن ها را به باغچه منتقل کنید.

تابستان:

انتقال نشاهای تره فرنگی به باغچه کاری دقیق است و برای این منظور باید یک میله به قطر تقریبی۳ سانتی متر در اختیار داشته باشید. خاک باغچه را پس از بیل زدن با این میله تا عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتی متری سوراخ کرده و نشای تره فرنگی را انتهای حفره ایجاد شده بکارید. هنگام آبیاری دقت کنید خاک دیواره این حفره به داخل آن ریزش نکند. تمام این عملیات برای دور نگه داشتن نور از بخش قاعده ای گیاه انجام می شود تا پس از رشد کامل، ساقه ای سفید و ترد در اختیار داشته باشیم. اگر کاه و کلش در اختیار دارید می توانید نشاها را به صورت عادی کاشته و اطراف بوته ها را با لایه ای ضخیم از کلش، مالچ دهید.

پاییز:

گیاه تره فرنگی نیز همانند خویشان خود در برابر علف های هرز بسیار حساس است و به همین دلیل به گیاهان رقیب آن اجازه رویش ندهید. برداشت تره فرنگی را می توانید از اواخر پاییز آغاز کنید و طی زمستان نیز می توان گیاهان را درست قبل از مصرف در آشپزخانه برداشت کرد.

پیازچه

نخستین عضو سبزی خوردن که سر سفره ناپدید می شود پیازچه است اما این سبزی پرطرفدار را می توان در آشپزی و تهیه سالاد نیز به کار برد. طعم خوش و ملایم پیازچه بسیاری از سالادهای سرد همانند سالاد سیب زمینی و لوبیاچیتی را زنده می کند و در غذاهای تفت دادنی نیز می توان از آن به خوبی بهره گرفت. دوره رشدی کوتاه پیازچه آن را برای کشت در سرتاسر سال مناسب می کند و از اواسط بهار تا اواخر پاییز می توان از طعم جالب این سبزی استفاده کرد. تنوع رقم قابل ملاحظه ای در مورد این سبزی وجود ندارد اما برخی ارقام به پیازدهی گرایش بیشتری دارند و در صورت جستجو در بازار یا خرید از سایت های خارج از ایران می توان ارقام قرمز رنگ آن را نیز تهیه کرد.

بهار:

پس از بیل زدن زمین و خلاصی از علف های هرز، کاشت ردیفی پیازچه را در شیاری به عمق ۲ سانتی متر و پهنای ۱۰ سانتی متر آغاز کنید. روی بذرها را با لایه ای نازک از خاک پوشانده و به آرامی آبیاری کنید. کار کشت ردیف های جدید را هر ماه تکرار کنید تا طی فصل های پیش رو برداشتی پیاپی داشته باشید.

تابستان:

نخستین پیازچه ها در اوایل تابستان قابل برداشتند اما بهتر است در اوج گرما بذر جدید نکارید. آبیاری گیاهان را ادامه دهید و از فقدان علف هرز در زمین اطمینان حاصل کنید.

پاییز:

با عبور از هفته های اوج گرما می توان دوباره ردیف های جدیدی به کشت پیازچه اختصاص داد. وزش نخستین بادهای سرد پاییزی نشانگر توقف کاشت پیازچه است و می توان گیاهان موجود در خاک را برای استفاده از پیازهای کوچک آن ها تا نخستین روزهای زمستان در خاک باقی گذاشت.

کرفس

کاشت کرفس نیازمند گرما و رطوبت کافی است و در صورت داشتن این دو مورد در باغچه می توان از محصول ترد و معطر این گیاه نهایت لذت را برد. بوته های کرفس باید با فاصله کمی از همدیگر کاشته شوند تا روی دمبرگ همدیگر سایه بیندازند و بدین ترتیب محصول بسیار تردتر و خوش طعم تر از حالت کشت انفرادی خواهد بود. این گیاه همچنین دوره رشدی بسیار طولانی دارد و به همین دلیل تنها افراد صبور در کاشت آن موفق خواهند بود. برگ های کرفس را می توان خشک کرد و در طبخ انواع خورشت ها به کار برد و کرفس خاک را نیز می توان در کنار انواع سس‌ها به عنوان یک عصرانه سالم مصرف کرد.

بهار:

پس از رسیدن کمینه دما به ۱۵ درجه سانتیگراد می توان کاشت بذر کرفس را در سینی کشت یا گلدان های کوچک آغاز کرد. بذرها را با حداقل خاک ممکن بپوشانید و آبیاری کنید و منتظر جوانه زنی آن ها بمانید. پس از رسیدن نشاها به مرحله ۵ برگی می توان آن ها را به باغچه منتقل کرد.

تابستان:

بین نشاها از هر طرف یک وجب فاصله بگذارید تا اولا فضای کافی برای رشد داشته باشند و در ثانی روی دمبرگ همدیگر سایه بیندازند تا لطافت محصول تضمین شود. گیاهان را طی تابستان به خوبی آبیاری کنید و در صورتی که آفاتی چون مگس ریشه هویج یا مینوز خسارت وارد کنند، دور تا دور ردیف را به ارتفاع یک و نیم متر با توری پارچه ای پوشش دهید.

پاییز:

فصل برداشت کرفس از اواخر تابستان تا اوایل پاییز است و برای این کار می توان بوته را از محل طوقه با چاقو برید. بوته های کرفس اضافی را در زمین باقی بگذارید و درست قبل از مصرف آن ها را بچینید اما اگر خطر سرمای آخر فصل وجود دارد بهتر است کل محصول را برداشت کرده و برای مصرف در ماه های سرد، فریز کنید.

مارچوبه

مارچوبه بی شک یکی از لوکس ترین و گرانقیمت ترین سبزیجات موجود در بازار است اما اگر بدانید این گیاه برای رویش به چه شرایط ساده ای نیاز دارد، حتما آن را به عنوان یکی از محصولات غالب باغچه خود انتخاب خواهید کرد. مارچوبه به خاک های سبک و شنی نیاز دارد و از خیس ماندن در سرما بیزار است و به همین دلیل بهتر است روی پشته های عریض کشت شود. این گیاه همچنین به مراقبت کمی نیاز دارد و پس از یک مرتبه کاشت می توان تا چندین سال از آن برداشت کرد. مارچوبه گیاهی دوپایه است و گل های نر و ماده آن روی گیاهان مجزا تشکیل می شود. گیاهان ماده در نهایت میوه های سرخ رنگ گردی می دهند که سمی هستند و نباید خورده شوند و انرژی گیاه را تحلیل می دهند اما گیاهان نر میوه تولید نمی کنند و تمام انرژی تولید شده توسط برگ و ذخیره شده در ریشه صرف تولید جوانه های ترد و خوشمزه مارچوبه می شود. به همین دلیل است که پرورش دهندگان حرفه ای مارچوبه تنها از پایه های نر گیاه برای تولید استفاده می کنند و پایه های ماده را برای بذرگیری به کار می برد.

بهار:

بذرهای مارچوبه در نخستین روزهای خنک بهار جوانه زنی خوبی دارند و پس از آن باید آن ها را به مدت یک تا دو سال در گلدانی حاوی خاک سبک نگهداری کرد. طی این مدت گیاهان به گل نیز می روند و در نتیجه می توان جنسیت گیاه را تشخیص داده و پایه های ماده را دور انداخت. شکافی به عرض ۴۰ سانتی متر و عمق ۴۰ سانتی متر در باغچه ایجاد کنید و مقداری خاک در مرکز شکاف بریزید تا نوک رشته کوه ایجاد شده تقریبا ۱۰ سانتی متر پایین تر از دو طرف شکاف باشد. ریشه گیاه مارچوبه را روی سطح این رشته کوه پهن کنید و بین هر گیاه حدود دو وجب فاصله بگذارید. روی ریشه گیاهان را بپوشانید و طوقه گیاهان را حداکثر در عمق ۱۰ سانتی متری خاک دفن کنید.

تابستان:

در نخستین سال استقرار بوته های مارچوبه در زمین برداشتی انجام ندهید تا گیاه تمام انرژی خود را صرف ریشه دهی و بلوغ کند و از سال دوم می توانید جوانه های گیاه را برای کاربرد در آشپزخانه برداشت کنید. پس از یکی دو مرتبه برداشت از بوته ها، اجازه دهید جوانه های جدید باز شوند و گیاه از آن ها برای ذخیره سازی انرژی جهت جوانه زنی در سال آینده استفاده کند. برگ های پرمانند مارچوبه بسیار زیباست و در فصل پاییز به رنگ زرد طلایی در می آید و منظره ای بی بدیل به باغچه شما می دهد.

پاییز:

مارچوبه در فصل پاییز به مراقبت خاصی نیاز ندارد و پس از خشک شدن برگ ها می توان آن ها را حذف و کمپوست کرد.

کنگر فرنگی و آرتیشو

 کنگرفرنگی گیاه پرطرفداری نیست و آرتیشو نیز در ایران به تقریب ناشناخته مانده اما اگر می خواهید رژیم غذایی خود را در جهت مقابله با چربی خون به روز رسانی کنید، کاشت این دو گیاه را جزو اولویت های خود قرار دهید. بوته های بزرگ کنگرفرنگی و آرتیشو با آن برگ های بریده نقره ای رنگ و گل آذین غول پیکر متشکل از گل های درشت آبی-بنفش آن را به یکی از زیبا ترین و بزرگ ترین گیاهان باغچه ای تبدیل می کند و تعداد زیادی حشره گرده افشان نیز به لطف این گل های زیبا به باغچه جذب می شوند. بخش مورد استفاده کنگر فرنگی دمبرگ های بزرگ آن است که پس از بخارپز شدن قابلیت مصرف همراه انواع سس ها را دارند و می توان از آن ها مشابه کرفس استفاده کرد. در مقابل آرتیشو عنچه های تردی دارد که پس از کندن تیغ ها و بخار پز شدن برای تهیه انواع غذاها و سالادها به کار می رود. کنگر فرنگی در ایران در حال جا افتادن است اما اگر می خواهید باغچه خود را به گیاه آرتیشو نیز مزین کنید باید بذر ارقام اصلاح شده آن را از فروشگاه های خاص خریداری کنید.

بهار:

بذرهای درشت آرتیشو و کنگر فرنگی را در گلدان های کوچک یا سینی نشا بکارید و آبیاری کنید تا به مرحله ۴ برگی برسند. پس از آن گیاهان را به باغچه در محلی با خاک سبک منتقل کنید و صبر کنید تا پس از گذشت دو سال بالغ شوند. این گیاهان در دو سال اولیه رشد خود به مقدار کمی کود پوسیده نیاز دارند و بهتر است در آبیاری آن ها زیاده روی نشود.

تابستان:

گلدهی گیاه آرتیشو و کنگر فرنگی در نخستین روزهای تابستان صورت می گیرد اما باید دانست که آرتیشو را قبل از باز شدن گل و رویش رشته های آبی-بنفش باید چید و به مصرف رساند و ظهور گل روی کنگر فرنگی نیز به معنای غیر قابل استفاده شدن دمبرگ ها خواهد بود. اگر قصد استفاده از گل های گیاه را ندارید، ساقه گلدهنده را قطع کنید تا انرژی گیاه روی تولید برگ های بیشتر متمرکز شود.

پاییز:

هر بوته کنگر فرنگی یا آرتیشو پس از گلدهی خشک می شود اما پاچوش هایی تولید می کند که به نوبه خود، پس از بلوغ گل می دهند و بدین ترتیب با یک مرتبه کاشت می توان تا چند سال از این گیاه بهره برداری کرد. پس از خشک شدن گیاه در فصل سرد، اندام هوایی آن را در کمپوست بیندازید و در صورت زندگی در مناطق سردسری، پای بوته را مالچ دهید تا گیاه در سرما اذیت نشود.